Muş’ta 100’ün üzerinde sivil toplum kuruluşundan oluşan ve aktif çalışmaları ile dikkat çeken Muş Sivil Toplum Platformu, şehir içi ulaşımı için rapor hazırladı. Platform üyeleri, hazırladıkları raporu Belediye Başkanı Feyat Asya’ya sundu. Şehir içi ulaşımı ile ilgili hazırlanan raporda: “Kentimizin nüfus artış hızı ve özellikle üniversitenin de hizmete açılmasıyla birlikte şehir içi ulaşımda yaşamı olumsuz etkileyen sıkıntılar giderek kargaşaya neden olmuş ve sorun katmerlenerek günümüze kadar gelmiştir. Ulaşımda yaşanan bu sorunların, başta biz STK’lar olmak üzere Muş’ta ikamet eden her kesimi ilgilendirdiği su götürmez bir gerçektir. Kent merkezinin etrafında bulunan dokuz köyün, mücavir alan olarak ilan edildiğini ve yakında imar planına alınmasının söz konusu olduğunu da dikkate alacak olursak sorunların her geçen gün katlanarak büyüyeceğini söylemek kehanet sayılmayacaktır. Sivil Toplum Kurumları olarak yaklaşık bir aydır yürüttüğümüz çalışmalar neticesinde edindiğimiz bilgi ve yaptığımız gözlemlere göre sorunun bu düzeye gelmesinin yegâne sebebi, Belediyenin geçmiş yıllardan başlayarak ulaşım hatlarına yönelik, sürdürülebilir bir düzenleme getirmemiş olmasıdır. Dolayısıyla bu sorunun birinci derecede muhatabı belediye’dir. Belediye ile birlikte Şoförler Odası ve hat sahipleri de bu meselenin asli birer parçası konumundadırlar. Öte yandan özellikle üniversite hattında Üniversite Rektörlüğünün çözüm noktasında dolaylı da olsa olumlu katkılar sağlayabileceği; aynı şekilde Trafik Şube Müdürlüğü marifetiyle Valiliğin etkin katılımı sayesinde denetim faaliyetlerinin sıklaştırılması yoluyla, yaşanması muhtemel sıkıntıların önlenmesinde caydırıcı olacağını belirtmek gerekir. Yine bu sorunlarda tamamlayıcı nitelikte olan sürücüler ile yolcular da diğer paydaşlardır.
Bir ay boyunca yaptığımız çalışmalarda başta Belediye Başkanı Sayın Feyat Asya olmak üzere, Üniversite Rektörü sayın Prof. Dr. Nihat İnanç, öğrenci konseyinden başlayarak üniversite öğrencileri, Şoförler Odası Başkanı Sayın Salih Kılıç, şoförler adına Kooperatif yetkilileri ve en son Muş Valisi sayın Vedat Büyükersoy ile yaptığımız görüşmelerde herkesin ortak paydada buluştuğunu ve kangren haline gelen bu sorunun çözümünde olumlu katkılar sunmaya hazır olduklarını tespit ettiğimizi sevinçle söyleyebiliriz. Görüşülen tüm kesimlerin, ortak bir çözüm noktası için üzerlerine düşenin sorumluluğuyla hareket edeceklerini belirtmeleri Muş halkı adına önemli sayılması gereken bir kazanım olarak addedilmelidir. Oluşan bu ortak hareket etme tavrının ilimizin tüm sorunları için örnek teşkil edeceğine yürekten inanmaktayız. Bugün itibariyle ilimizde toplu taşıma araçlarının hareket, varış ve güzergâhları Belediye Önü, İstasyon Caddesi, Cumhuriyet Caddesi, SGK, Tekel, Şeker Fabrikası, Yeşilce, Çiftlik ve Üniversitedir. İlave olabilecekler ise Hürriyet Caddesi, İstanbul Evleri, Yeni Hastane, Kale, Muratpaşa, Soğucak, Ağaçlık, Sütlüce, Bağlar ve Donatım Köyü gibi güzergâhlardır. Yaptığımız görüşmelerde yolcu ve yaya vatandaşların toplu taşıma araçlarından şikayetçi olduklarına şahit olduk. Müşterisine velinimet gözüyle bakmayan sürücülerin, yolculara yönelik davranışlarında zaman zaman yaşanan sorunlar da herkesin malumudur. Aynı zamanda çarpık kentleşmeden kaynaklı daraltılmış cadde ve sokaklardan dolayı araç park ve trafik sorunu da gittikçe büyümektedir. Burada yaşanan sorunları tek tek sıralamaktan ziyade, çözüm noktaları üzerine yoğunlaşmayı daha uygun bulmaktayız. Yoksa yaşanan sorunlar tüm taraflarca açıkça bilinmekte ve herkesçe üzerinde ortaklaşmaktadır. Bu bağlamda paydaşların yapması gerekenleri şöyle ifade etmek mümkündür;
MUŞ BELEDİYESİ:
1. Bütün toplu taşımacıları kapsayan merkezi bir havuz sistemi getirilmesi şarttır. AKBİL veya akıllı kart sistemi gibi bir sistemde, sürücüler belirli zaman aralıklarında kalkış yaparak aracın dolup dolmadığına bakmadan sefere çıkacaklarından yollarda kalan yolcuların çilesi sona erecek, böylece balık istifi şeklinde yolculuk da bitecektir. (Belediyemizin de bu yönde hazırlıklar yaptığını öğrenmiş bulunmaktayız. Aklın yolu birdir, ilkesinden hareketle bu sistemin acil çıkış yolu olacağı görüldüğüne göre uygulanması için geç kalınmamalıdır.) 2. Şu anda günün belirli saatlerinden sonra Tekel, Şeker, Yeşilce ve Çiftlik gibi güzergâhlarda toplu taşıma yapılmamaktadır. Oluşturulacak havuz sistemiyle şehrin birçok nokta ve güzergâhında akşam saatlerinden sonra toplu taşıma araçları hizmet dışı kalmayacaktır. Böylece günün belli bir saatinden sonra yolcu az ya da yolcu yok düşüncesiyle hizmette kesinti yaşanmasının önüne geçilecektir. 3. Merkezi havuz sisteminden dolayı şahıslara aithatlar arasında fiyat dengelemesi yapılmalıdır. Örneğin İstasyon yönündeki hat ile çiftlik ya da üniversite yönündeki hat fiyatları arasındaki dengesizlik giderilmeli, her hattın aynı değerde tutulacağı bir sistem oluşturulmalıdır. Böylece hat sahipleri arasında çıkabilecek kafa karışıklığı engellenecektir.
4. Merkezi havuz sistemi sayesinde güzergâhlarda uzaklık yakınlığa göre fiyat uygulaması olacağından hem trafik rahatlayacak hem de yolcu memnuniyeti sağlanacaktır. 5. Oluşturulacak Merkezi havuz sisteminde hat sahipleri ya araçların kapasiteleri ile orantılı kazanç sağlayacaklardır veya verilecek bir süre içinde araçlarını değiştirerek araçların tek tip olması sağlanmalı ve araçlar arasında eşitlik oluşturulmalıdır. Böylece azlık-çokluk kavgası önlenecektir. 6. Merkezi havuz sisteminde mutabık kalınması halinde, Belediye araçlar için ana karargâh oluşturmalı, gerekli teknik ve donanımı sağlayarak sisteme tahsis etmelidir. Oluşturulacak karargâh şehrin merkezi yerinde olmamalıdır. Mümkünse kentin dışında bir yer bulunmalıdır. 7. Toplu taşıma araçlarının güzergah sonundaki bekleme noktalarında sürücüler için ısınma, dinlenme ve ihtiyaç gidermeleri için yer sağlanmalı ve şoförlere tahsisi yapılmalıdır. 8. Şehrin yarısına yakın nüfus yoğunluğunun olduğu Zafer Mah. ile Yeşilyurt Mah.’den Yeni Devlet Hastanesine uygun bir hat ya da güzergah hizmete açılmalıdır.
B - PLANI
9. Toplu taşımacıların tamamının merkezi havuz sisteminde mutabık kalmamaları durumunda, üniversite hattında sorunların yaşanmaması için sadece üniversite hattına yönelik merkezi havuz sistemi (AKBİL ya da akıllı kart sistemi) uygulanmalıdır.
10. Yine Üniversite hattının diğer hatlardan bağımsız olması halinde akıllı kart sisteminden dolayı toplu taşıma araçlarına İstasyon Caddesi, Cumhuriyet Caddesi, Hürriyet Caddesi, İstanbul Evleri, Yeni Hastane, Şeker Fabrikası, Yeşilce, Gar, Çiftlik gibi bütün hareket ve varış noktaları ile güzergâhlarında üniversiteye gidecek olan yolcuları alma imkânı sağlanmalıdır.
11. Üniversite hattı sahipleri ve sürücüler, üniversite yolcuları dışında yolcu almamalıdırlar. Yolcular akıllı kartla seyahat edeceklerinden nakit para almaları mümkün olmayacaktır. Aksi durum söz konusu olduğunda yolcu başına cezai işlem uygulanmalıdır.
ŞOFÖRLER ODASI ve ŞOFÖRLER
12. Soruna köklü çözüm getirilene kadar önerilen kısa bir süre boyunca toplu taşıma araç sahipleri fedakârlık yapmalı; aracın yolcu ile dolmasına bakmadan yolcuların yollarda beklememeleri ve araçların tıka basa dolmaması için kısa aralıklarla gidiş-gelişler yapmalıdırlar. 13. Şoförler Odası, sürücüler arasında yaşanabilecek her türlü ihtilafta, daha fazla inisiyatif almalı; sorunların halka yansımasının önüne geçmelidir. 14. Şoförler Odası, yolcularla iletişim konusunda yaşanan sorunların önüne geçmek amacıyla eğitim almaları için şoförlerimizi ikna etmeli, yolcuların inmesi ve binmeleri beklemeden hareket edilmemesi için şoförler uyarılmalıdır. Düzenlenecek eğitim programlarına katılımlarını etkili bir takiple sağlamalıdır. 15. Yine şehir içi trafik akışında toplu taşıma araçlarının dikkat etmesi gereken trafik kuralları ile ilgili eğitim programlarına katılmaları sağlanmalıdır.
VALİLİK
16. Sürücülerin şehir içi trafik akışında uymaları gereken kurallar konusunda gruplar halinde eğitim programına alınmaları sağlanmalıdır. 17. Trafik Şube Müdürlüğü etkin denetleme hizmetlerini sıklaştırmalıdır. 18. Telafisi mümkün olmayacak vaka ve kazaların yaşanmaması amacıyla kapasitelerinden fazla yolcu almamaları için sürücüler uyarılmalı, ikaz edildikleri halde istiap haddini aşarak fazla yolcu alan sürücülere cezai işlem uygulanmalıdır. 19. Sürücülerin yaşadıkları eksikliklerin ölümcül hata olmaması durumunda öncelikle uyarılmaları sağlanmalı, ceza kesmek için aceleci davranılmamalı ancak hatanın ısrarı durumunda cezanın da misliyle uygulanacağı ifade edilmelidir ve böyle bir durumda uygulanmalıdır. Bu amaçla her araç ve sürücü için etkili bir takip sistemi oluşturulmalıdır.
ÜNİVERSİTE REKTÖRLÜĞÜ
20. Üniversitenin zaten başlatmış olduğu öğrencilerin ve idari ve akademik personelin sorunsuz ve zamanında iş veya ders saatine yetişmelerinde ve ders veya iş çıkışı kente ulaşımlarında kolaylık sağlanması için giriş ve çıkış saatlerinin belli aralıklarla kademeli uygulanmasına devam edilmelidir. 21. Özellikle kış aylarında (zemheride) öğrencilerin ve idari ve akademik personelin kolay ve sorunsuz ulaşımları amacıylaüniversite yönetimince belirlenecek bir yöntem dâhilinde toplu taşıma araçlarınaKampus içindegidiş-geliş imkânı sağlanmalıdır. 22. Üniversitemizin akademik personeli ve diğer imkânları aracılığıyla toplu taşıma araç sürücülerinin etkili iletişim, halkla ilişkiler, müşteri yönetimi gibi konularda eğitilmeleri amacıyla eğitim programları oluşturulmalı ve Şoförler Odası işbirliği ile bu program hayata geçirilmelidir.
ÖĞRENCİLERİMİZ
23. Tüm bu çabaların kendileri için olduğunu görerek sabırlı davranmaya devam etmelidirler. 24. Hiçbir sistemin mükemmel olamayacağından hareketle getirilecek sistemde oluşabilecek aksaklıklar için diyalog ve çözüm odaklı davranmayı esas almalıdırlar. Bütün bu yukarıda sayılanların hayata geçmesi durumunda, kentimizin ulaşım sorununun önemli oranda rahatlamasını beklediğimiz vurgulamak isteriz. Çözüm konusunda her kurumun/paydaşın sorumlulukla davranacağına inanıyoruz. Biz de Muş Sivil Toplum Platformu (MSTP) olarak sürecin takipçisi olacağımızı, aksayan noktalarda sivil toplum adına müdahil olmaya devam edeceğimizi özellikle belirtiyoruz.” Denildi.