Muş Alparslan Üniversitesi (MŞÜ) Dr. Öğretim Üyesi Ömer Arslan, Muş Ekonomi Modeli çalışmamda ilin kendi dinamiklerinden kaynaklanan güçlü ve zayıf yönleriyle dış etkenleri ifade eden fırsat ve tehditler analizinde, il için katma değer oluşturabilecek sektörün doğal tarım ve hayvancılık sektörü olması gerektiğinin görüldüğünü söyledi.
Ayrıca Muş´un lojistik konum avantajının Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgesindeki iller için ideal bir lojistik dağıtım merkezi potansiyeli sunduğu bu çalışmada ortaya konulduğunu ifade eden Arslan, sözlerini şöyle sürdürdü: ? Bu konuda daha detaylı bilgi için ilgili çalışmaya bakılabilir. Biz burada tarım ve hayvancılık sektörüyle beraber potansiyel vadeden diğer önemli sektörleri ele alarak bunların hâlihazırdaki kapasitelerini, potansiyellerini ve sorunlarını araştırıp irdeleyeceğiz.
Muş ili 133 sanayi siciline sahip işletme sayısıyla Doğu Anadolu Bölgesinin 14 ili arasında 8. sıradadır. Sanayinin nitelik açısından gelişimini gösteren patent, endüstriyel tasarım ve faydalı model için 1995-2017 yılları arasında toplam 18 başvuru yapabilmiş bir ildir. Bu 18 başvurudan ancak 11 tanesinin tescillenmiş olması ilin Ar-Ge ve inovasyon kapasitesinin düşük sanayileşmesiyle paralel ilerlediğini hatta neredeyse hiç gelişmediğini göstermektedir. İlde öne çıkan belirli sektörler, isimlendirildiğinde doğal gıda sektörü, tekstil sektörü, inşat ve yapı malzemeleri sektörü, tarım makineleri ve mobilya sektörü olduğu görülmektedir. Bu sektörler KOSGEB tarafından yurt çapında gerçekleştirilen KOBİGEL Destek Programı İl Çalıştayları programına katılan bütün paydaşlar tarafından da öncelikli sektörler olarak kabul görmüştür (Muş Alparslan Üniversitesi, 2018; Milliyet Gazetesi, 2018).
?MUŞ İLİNDE TEKSTİL SEKTÖRÜNDE SANAYİ SİCİL BELGESİNE SAHİP 14 İŞLETME BULUNMAKTADIR?
Gıda sektörü, sanayi sicil belgesi alan 41 firmayla ilde öne çıkan sektörler arasında işletme ve çalışan sayısı açısından ilk sırayı almaktadır. Bu firmaların 34 tanesi tarımsal ürünleri işlemeyle ilgiliyken 7 tanesi ise hayvansal ürünleri değerlendiren tesislerdir. Tarım sanayisindeki bu 34 firmadan 18 tanesinin ilin ekmek ve türevleri ihtiyacını karşılayan işletmelerden oluşması, nicelik olarak tarım sektörünün ildeki en büyük sektör olsa da bu alanda katma değer üretebilecek nitelikli firma sayısının yok denecek kadar az olduğunu göstermektedir. İlde makine sektöründe sanayi sicil belgesi alan 20 firmadan 15 şirket tarım makineleri konusunda faaliyete bulunurken geriye kalan 5 firma ise asansör montajı yapmaktadır. Muş ilinde tekstil sektöründe sanayi sicil belgesine sahip 14 işletme bulunmaktadır. Bu firmaların 12 tanesi hazır giyim üzerine çalışırken 1 firma çanta imalatı yapmakta, 1 firma da medikal tekstil ürünleri üretmektedir. İnşaat sektöründe sanayi sicil belgesine sahip 15 firma bulunmaktadır. Madencilik ve yer altı kaynakları sektöründe sanayi sicil belgesi alan firma sayısı 16 olmasına rağmen 15 firma inşaat sektörünün temel yapı malzemesi olan kum, çakıl ve mıcır üretimi konusunda faaliyette bulunduğundan bu firmalar da inşaat ve yapı malzemeleri sektörü içinde değerlendirilebilir. Plastik sektöründe sanayi sicil belgesi alan 6 firma bulunmaktadır. Muş ili enerji potansiyeli yüksek bir il olmasına rağmen sadece 1 firma sanayi sicil belgesine sahiptir. İlde sanayi sicil belgesi alan 1 hidroelektrik firmasının olması bu potansiyelin yeterince değerlendirilemediğinin bir göstergesidir.
Bundan sonraki yazılarda bu sektörlerle ilgili daha detaylı bilgiler ışığında analizler ve etkin gelişimleri için fikir egzersizleri yapılacaktır.?