Hacettepe Üniversitesi Tanıtım Uzmanı Prof. Dr. Ahmet Çelik, Muş’ta ‘Kütüphane-e Türkiye’ projesinin tanıtımını yaptı. Muş Halk kütüphanesinde gerçekleşen toplantıda “Kütüphan-e Türkiye” projesini tanıtan Prof. Dr. Ahmet Çelik projenin başladığını ve şu anda Muş`ta eğitimlerin verilmeye devam ettiğini söyledi.
Projenin temel hedeflerine değinen Prof. Dr. Çelik, “Proje kapsamında yer alan halk kütüphanelerinin e-devlete açılan birer “kapı” olması, BİT imkanlarına ve okur-yazarlığına sahip olmayan vatandaşlara halk kütüphaneleri aracılığıyla uzaktan ve yerinde ücretsiz BİT eğitimlerinin verilmesi, kütüphane çalışanlarının birer BİT eğiticisi haline getirilmesi ve bu çabaların sürdürülmesi konusunda proje savunucusu olarak yetiştirilmesi projenin temel hedefleridir.” dedi.
Muş`un da aralarında bulunduğu Adana, Ankara, Aydın, Balıkesir, Diyarbakır, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, Hatay, Isparta, İstanbul, İzmir, Kars, Kastamonu, Kayseri, Kırklareli, Kocaeli, Konya, Malatya, Manisa, Mardin, Nevşehir, Samsun, Trabzon, Zonguldak`ı kendimize pilot şehir olarak seçtiklerini ifade eden Çelik, “buralarda yapacağımız çalışmalar sonrasında bu projemizi bütün Türkiye de uygulayacağız. Yapılan bir araştırmada Türkiye genelinde Halk kütüphanelerini kullanmayanların sayısının kullananlardan fazla olduğunu görüyoruz bunu tam tersine çevirmek için bu proje son derece önemlidir. Bilgi ve İletişim Teknolojileri (BİT) kullanımının günümüzde eskiye oranla giderek daha fazla yaygınlaşmış olmasına rağmen, söz konusu teknolojilerin çok hızlı değişim ve gelişim göstermesinin de bir sonucu olarak, sayısal bölünme olgusu gerek gelişmiş ülkelerde gerekse de gelişmekte olan ülkelerde, özellikle de bu toplumların dezavantajlı kesimlerinde, bilgi toplumuna geçiş ve bunun sonucu olarak ta bireylerin yaşam kalitelerinin yükselmesi süreçlerinin önünde bir engel teşkil etmeye devam etmektedir. Dünyanın neredeyse bütün ülkelerinde devlet organları ve sivil toplum kuruluşları sayısal bölünme olgusunun yarattığı sorunların azaltılmasına ve giderilmesine yönelik girişimlerde bulunmakta ve startejiler geliştirmektedir. Ülkemizde de Başbakanlık, Kalkınma Bakanlığı, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı gibi kurumlar başta olmak üzere çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarının sayısal bölünmeyi azaltmaya ve gidermeye yönelik çalışmaları bulunmaktadır.
“Kütüphan-e Türkiye” adı verilen bu proje, Bill ve Melinda Gates Vakfı’nın Küresel Kütüphaneler Girişimi tarafından desteklenmekte olup, ülkemizdeki halk kütüphanelerinin, vatandaşların gereksinim duydukları BİT imkanlarını engelsiz bir biçimde hizmete sunan ve en üst düzeyde yararlanabilecekleri bir çekim merkezi haline dönüştürülmesini hedeflemektedir. Böylelikle, başta toplumun dezavantajlı kesimleri olmak üzere, toplumun tamamının zengin internet bilgi ve iletişim kaynaklarından yararlanabilmesi, e-devlet uygulamalarına katılabilmesi ve bunun bir sonucu olarak, toplumun hayat standardında gelişme sağlanması nihai amaç olarak belirlenmiştir.
Proje kapsamında yer alan halk kütüphanelerinin e-devlete açılan birer “kapı” olması, BİT imkanlarına ve okur-yazarlığına sahip olmayan vatandaşlara halk kütüphaneleri aracılığıyla uzaktan ve yerinde ücretsiz BİT eğitimlerinin verilmesi, kütüphane çalışanlarının birer BİT eğiticisi haline getirilmesi ve bu çabaların sürdürülmesi konusunda proje savunucusu olarak yetiştirilmesi projenin temel hedefleridir.
Hacettepe Teknokent-Teknoloji Transfer Merkezi ile Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayınlar Genel Müdürlüğü işbirliği ile hazırlanmış ve yürütülmekte olan “Kütüphan-e Türkiye” Planlama ve Pilot Uygulama Projesi için, 2002 yılından bu yana aralarında Avrupa Birliği üyesi ülkelerin de bulunduğu 15 ülkede halk kütüphanelerinin toplumlardaki sayısal bölünmenin azaltılmasına önemli katkı sağlayacak yerlere dönüştürülmesini hedefleyen projelere maddi destek sağlamış ve sağlamakta olan Bill ve Melinda Gates Vakfı’ndan hibe (≈ $ 3.2 milyon) alınmıştır. 28 ay süreli Planlama ve Pilot Uygulama Projesi kapsamında; ülke genelini yansıtan 26 ilde bulunan ve çeşitli büyüklüklerdeki yerleşim birimlerini temsil eden toplam 78 halk kütüphanesinde[1], öncelikle, Bilgi ve İletişim Teknolojileri altyapısı, kütüphane çalışanları ve kullanıcılarının bilgisayar-internet-bilgi okuryazarlığı konularında ihtiyaç analizleri yapılacak, analiz sonuçlarına göre altyapı geliştirme çalışmaları yapılarak kütüphane çalışanları ve kullanıcılarına yönelik ücretsiz bilgisayar-internet-bilgi okuryazarlığı eğitimi verilecektir. Proje faaliyetlerinin nihai hedefleri olan, özellikle de toplumun dezavantajlı kesimleri açısından sayısal bölünmeyi azaltma ve giderme ve bireylerin yaşam kalitelerinde olumlu iyilşemeye yol açma hedeflerine ulaşma düzeyi, uygun etki analizi yöntemleri kullanılarak değerlendirilecektir. Planlama ve Pilot Uygulama Projesinin tüm faaliyetlerinin yürütülmesi sırasında elde edilecek deneyim ve geri bildirim esas alınarak, Türkiye’deki tüm halk kütüphanelerinde benzer faaliyetlerin uygulanabilmesini hedefleyen bir Ülke Projesi teklifi hazırlanacak, Ülke Projesi için bir taraftan Bill ve Melinda Gates Vakfı’na yeni hibe başvurusu yapılırken, diğer taraftan da proje faaliyetlerinin sürdürülebilirliğini sağlamak için, projenin ülkemizdeki diğer ulusal çaplı proje ve stratejilere entegre edilebilmesi için çalışmalar yapılacaktır.
Projenin Tarihçesi
Projeye yönelik ilk adım 18 Mart 2010 tarihinde gerçekleştirilen “Halk Kütüphaneleri için Beklentiler ve Hedefler Çalıştayı”nda atılmıştır. Daha sonra gerçekleştirilen toplantıların ardından, benzer bir proje uygulamasını yerinde ziyaret etmek üzere 3-5 Kasım 2010 tarihinde KYGM yetkilileri tarafından Litvanya ziyareti gerçekleştirilmiştir.
Projenin Türkiye’de hayata geçirilebilmesine yönelik 10 Aralık 2010 tarihinde Ankara’da “Turkey Planning Grant Development” başlıklı bir toplantı gerçekleştirilmiş, toplantıya KYGM yetkilileri, Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye yetkilisi, Ulaştırma Bakanlığı yetkilileri, Türk Kütüphaneciler Derneği yetkilileri, DPT Bilgi Toplumu Dairesi yetkilileri, Bilgi ve İletişim Teknoljileri Kurumu’ndan bir uzman, Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü’nden bir öğretim üyesi, Microsoft Türkiye ofisinden iki yetkili ve Küresel Kütüphanlere Girişimi’nin üç danışmanı ve Küresel Kütüphaneler Girişimi yetkililerinden oluşan bir grup katılmıştır. Bu toplantı sonucunda, Proje Önerisi hazırlama süreci başlatılmıştır.
Proje Önerisi hazırlama süreci devam ederken, 25-27 Nisan 2011 tarihinde Bill ve Melinda Gates Vakfı’nın Seattle’daki merkezine bir çalışma ziyareti gerçekleştirilmiştir. 19-22 Haziran 2011 tarihinde Danimarka’da gerçekleştirilen “Geleceğin Kütüphanesi” konferansına katılınmış, hemen ardından 27-29 Haziran 2011 tarihinde ABD Baltimore’da gerçekleştirilen “Eğiticileri Bilinçlendirme Eğitimi”ne katılım sağlanmıştır. Daha sonraki süreçte, 15–17 Eylül 2011’de Seattle’daki Uzmanlık Grup toplantılarına, 19–21 Eylül 2011 tarihinde Seattle’da gerçekleştirilen “Ortak Öğrenme Toplantısı” katılmıştır. Bu bağlamda son olarak, 22–26 Nisan 2013 tarihinde Cape Town Güney Afrika’daki “Ortak Öğrenme Toplantısı”na katılım sağlanmıştır.
Proje Önerisinin hazırlanması için, Bill ve Melinda Gates Vakfı tarafından İngiltere orijinli bir danışmanlık şirketinden hizmet satın alınmış, ancak yeterli nitelikte bir öneri ortaya çıkamamıştır. Proje Önerisini hazırlamak ve Projeyi yönetmek üzere Bakanlık onayı ile, Prof.Dr. Mehmet Emin Küçük, 2547 saylı Kanun’un 38. Maddesi uyarınca, 6 Aralık 2011 tarihinden itibaren KYGM’nde görevlendirilmiştir. Prof. Küçük’ün görevlendirilmesi ile birlikte, Proje Önerisi’nin hazırlanmasının yanısıra, hibeyi başvurusunda bulunacak kurum arayışları başlatılmış, projenin büyük ölçekli AR-GE faaliyetlerini içerimesi nedeni ile öncelikle üniversitelerle işbirliği arayışına girilmiştir. Yapılan çalışmalar sonucunda, Hacettepe Teknokent – Teknoloji Transfer Merkezi ile prensipte anlaşmaya varılmış, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile HT-TTM arasında bir işbirliği protokolü ümzalanmıştır. Bu protokole göre, HT-TTM hibe için başvuracak ve projeyi gerçekleştiren kurum rolünü üstlenecek, KYGM de projede önderlik eden kolaylaştırıcı kurum rolünü üstlenecektir. Bu süre içerisinde Prof. Küçük tarafından hazırlanan Proje Önerisi 25 Aralık 2012 tarihinde Bill ve Melinda Gates Vakfı’na sunulmuştur. Dokuz farklı hakem tarafından değerlendirilen Proje Önerisinde bazı değişklikler istenmiş, istenen değişiklikler yerine getirilerek, 11 Şubat 2013 tarihinde nihai başvuru yapılmıştır. 4 Nisan 2013 tarihinde hibe başvurusunun onaylandığı bildirilmiş, hemen ardından 18 Nisan 2013 tarihinde BMGF ve HT-TTM arasında hibe sözleşmesi imzalanmıştır (hibe türü Mali Sorumluluk getiren hibe türü olarak belirlenmiştir). Hibenin ilk dilimi olan $ 2 milyon tutarındaki miktar 16 Mayıs 2013 tarihinde HT-TTM’nin proje için açtırmış olduğu banka hesabına yatırıldı. Bu arada, projeyi yönetmek üzere, Prof. Dr. Mehmet Emin Küçük için, tekrar Bakanlık onayı alınmış, HT-TTM ile Bakanlık arasında imzalanan protokol gereği, proje ekibi Prof. Küçük tarafından HT-TTM’ye önerilmiş, 1 Temmuz 2013 tarihinde proje ekibi resmi olarak Hacettepe Teknokent AR-GE binasında bulunan ofiste çalışmalarına başlamışlardır.”
