MUŞ´TA KORKUTAN MANZARA

İki gün önce sabah kalktıklarında evlerinin bahçesinde duman ve sıcak suyun çıktığını fark eden Takyedin Tuğal ve ev halkı tedirgin oldu. Sıcak suyun çıkışı hemen Muş Alparslan Üniversitesi’ne bildirildi. Durumun öğrenilmesi üzerine Muş Alparslan Üniversitesi Afet Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Dr. Öğretim Üyesi İskender Dölek, araştırmaya başladı.

Sıcak suyun çıktığı yerde araştırma yapan Dölek, termometre ile suyun sıcaklığını ölçerek numuneler aldı. Bölgede incelemelerde bulunan Dölek, suyun termometre ile ölçülerek yaklaşık 98 derece sıcak olduğunu söyledi.

Dölek, bir kaç haftadan beri Muş Havzasında farklı yerlerde meydana gelen sıcak su çıkışları için “Ovadaki tektonik zonların (fayların) aktif olduklarının bir ifadesi olarak yorumlanabileceğini belirtti. Muş Ovasında haritalanan ve haritalanmayan çok sayıda fayın yer aldığını belirten Dr. Dölek, süren projelerin bir amacının da bu fayları haritalayabilmek olduğunu ifade etti.

“BU PROJE İLE İLGİLİ ÇOK ÖNEMLİ BULGULARA ULAŞTIK”

2011 den beri birçok bilimsel platformda Muş ilini kapsayan çalışmaları sunduğunu belirten Dölek, “Belirtilen yere geldiğimizde yaklaşık 98 derecede sıcaklıkta suyun lokal bir bölgeden çıktığını gözlemledik. Tabi bunlar bizim için önemli veriler ama çözümlemesi gereken şeylerden bir tanesi burada ki modelin yapının nasıl olduğunu da ifade etmek gerekiyor. Haritalanmamış faylar veya ovayı kat eden kırık sistemlerinin olduğunu da düşündürüyor. Burada yaşan insanların yaklaşık 40 yıldan beri burada olduklarını ilk defa böyle bir olayla karşılaştıklarını söyleyince bu ilginç. Muş için Jeotermal önemli çıkışlarından biri olarak düşünüyorum. Çünkü Muş 6 ay sıcaklığın sıfırın altında olduğu karın uzun süre karın yerde olduğu bir kent. Kış turizmi ile birlikte bu termal turizm entegre dilebilirse ilin ekonomik canlanması ve ekonomik girdi olması açısından oldukça önemli.

Yaklaşık bir yıldan beri Muş Valiliği (Muş il Özel idaresi), Doğu Anadolu Kalkınma Ajansının ve Muş Alparslan Üniversitesinin desteklediği, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir Yüksek Teknoloji Üniversitesi, Ömer Halis Demir Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi ile ortaklaşa sürdürdükleri Jeotermal Projesinde sona geldik. Bu proje ile ilgili çok önemli bulgulara ulaştık. Son haftalarda ovada artan sıcak su ve gaz çıkışlarının da aslında proje ile ilgili önemli bir bulguyu da doğruluyor. Muş Ovasındaki birçok tektonik zonun aktif olduğu ve sıvı çıkışlarının da buna bağlı” dedi.

En son çıkan suyun sıcaklığını 98 derece olarak ölçtüğünü yeraltında bunun çok daha yüksek olduğunu ifade eden Dölek, bu çalışmaların çok cüzzi bütçelerle yürütüldüğünü ve kaynak aktarılması halinde çok daha fazla termal alan belirleyebileceklerini vurguladı.

“BU FAYLAR AKTİF HALDE”

Batıda gerçekleştiren çalışmaların çok daha altında ekonomik olanaklarla bu çalışmaları yaptıklarını ve oldukça zorlandıklarını ifade eden Dr. Dölek, daha fazla destek ve olanak sunulduğunda bunun uzun vadede ile çok önemli bir katkı olarak geri döneceğini belirterek, sözlerini şöyle sürdürdü: “Ovada kış mevsiminde seralarda tarım yapılabilecek, termal turizmin ilde canlanabileceğini bütün bunları doğa ve kültürel varlıklarla entegre edilmesi halinde ilin kaderinin değişebilecek. Muş Ovasında sürdürdükleri başka bir projenin de Üniversite tarafından desteklen oldukça mütevazı bir bütçe ile yürütmeye çalıştık. Muş ovasının depremselliği projesidir. Bu projeye aslında ildeki birçok kurumun destek sunması gerekmektedir. Bu çalışma ildeki bütün yaşayanları, ildeki bütün yatırımları ilgilendirmektedir. Son haftalarda ovanın farklı yerlerinde çıkan sıcak su ve gaz çıkışlarının bu çalışmanın daha da detaylandırılması gerekliliğini ortaya koymaktadır. Su çıkışının gözlendiği yerlerin ilde son 100 yıl içerisinde deprem üreten yapılarla örtüştüğünü ve bu tektonik hatların aktif olduğunu gösteriyor.”

Elde edilecek verilerin sadece deprem açısından değil doğal kaynaklar açısından da önemli bulguları olabileceğini kaydeden Dölek, bu fayların insanlar buraya gelmeden öncede var olduğunu, var olmaya devam edeceğini ildeki yapılaşmanın deprem gerçeğine göre çok sıkı bir şekilde kontrol edilmesinin önemli olduğunu ifade etti.   

İlk defa böyle bir durum ile karşılaştıklarını belirten bahçe sahibi Takyedin Tuğal ise “Yaklaşık 40 yıldır burada kalıyoruz, oturuyoruz. Sabah kalktığımızda böyle kaynar bir suyun çıktığını gördük. Bunu hemen arkadaşlarımıza bildirerek üniversiteden yardım talep ettik. Sağ olsun üniversitede ki arkadaşlarımızda gelerek bize yardımda bulundular. İnşallah bunu güzel bir şekilde neticelendirip bizde kafamız rahat bir şekilde sularımızı içebiliriz ve burada yaşarız” dedi.

Sıcak sudan alınan numunelerle geniş kapsamlı bir çalışmanın yapılacağı belirtildi.