Sosyoloji bilimini diğer sosyal bilimlerden ayıran en önemli niteliği tekil olana değil tümel olana yönelmesi ve tümel olanın da “toplum” olmasıdır. Diğer sosyal disiplinler toplum ile alakalı olarak sağlıklı bir sınıflama ya da çözümleme yapamazken, sosyoloji ilgi alanı sebebiyle bu tür durumlarda sürekli olarak söz sahibi konumundadır. Çünkü sosyoloji bir toplumu incelerken onu yalnız siyaset, tarih ya da diğer farklı disiplinlerin sadece biri ile anlamaya ve yorumlamaya çalışmaz, bu disiplin, çözümlemeye çalıştığı toplumu birden fazla sosyal bilimi bir araya getirerek analiz etme metodunu takip eder. Örneğin Türkiye Cumhuriyeti’nin “çok partili hayata geçiş yıllarının” yaşadığı dönemde, tarih bilimi kronolojik bir sıralama yaparken ve olayın zaman ve mekan bağlamını açıklarken, “neden böylesine bir düzene geçilme ihtiyacı hissedildiğini” açıklama ile karşı karşıya kaldığında sosyolojiden yararlanmak zorunda kalacaktır.
TELEVİZYON VE GAZETELER
Türkiye, bugün oldukça karmaşık ve farklı bir siyasal süreçten geçmektedir. Sekizinci yılına yaklaşan bir tek parti yönetiminin beraberinde yaşanan siyasal, toplumsal, kültürel ve ekonomik gelişmelerin, ülkemizin tarihinde pek de sık yaşandığı söylenemez. Tüm bu gelişmelerin yaşandığı günümüzde tabi ki toplum ile doğruları paylaşabilmenin temel olarak iki mevcut yolu görülmektedir. Bunlar, özellikle popüler kültürün getirisi olan gazete ve televizyonlardır. Toplum ile irtibat sağlayabilmenin en önemli yolu bu iki iletişim aracının doğru bir biçimde kullanılmasına bağlıdır. Toplumun çoğunluğunun en az bir kere haber kanalı izlediği ya da günlük bir gazete okuduğu düşünülürse, medya araçlarının ne kadar büyük etki yaratabileceği tahmin edilebilir. İşte bu aşamada topluma doğruları anlatabilmek ve çözüm yaratabilmek adına sosyologlar, her problemli mevzu hakkında metinler kaleme almalı ve bunu topluma anlatma adına gazeteler ve TV kanalları kullanılmalıdır. Özellikle akademisyen olan sosyologlar, Türkiye’nin geçmekte olduğu bu karmaşık dönemde “esas ilgi alanları olan ‘topluma’ yönelmeli” ve onların anlayacağı dilde konuşmalı ya da yazmalıdır.
BİLİM İNSANI OLMAK, KENDİ İŞİNE BAKMAK MIDIR?
Bilim insanlığı bir yaşam biçimi olup kendini aşma ve evrenselleşmiş kişi özelliğidir. Bilim insanı özel bir yaşam tarzına ve disiplinine sahip, herkesten fazla “toplumsal sorumluluk” taşıyan ve evrensel dili kullanan ve evrensel bir kimliği olan, gerçekçi, olaylara saygılı ve her olayın bir sebepten dolayı oluştuğunu bilen kişidir. Ayrıca sürekli bir arayış içerisindedir. Sürekli doğruyu arar, bulguları çarpıtmadan her şeyi olduğu gibi yansıtır. Bilim insanının sorumlulukları sadece üniversite ve kütüphane kapılarının arkasında kalırsa toplumu yeterince aydınlatamaz. Bilim insanı kendini sadece teorik çalışmalarla sınırlı tutmayarak zaman zaman bunu topluma sunarak, topluma hizmette bulunmalıdır. Bilim insanı hümanist ve evrensel kişiliğinden dolayı farklı yaşam biçimlerini daha iyi anlar, onlara yardım elini uzatmaktan çekinmez. Eleştiri ve özeleştiriye açık, başta kendi çalışmaları olmak üzere olaylara ve olgulara tarafsız yaklaşarak, nesnel bir şekilde inceler, araştırır ve sorgular. Ayrıca araştırmaya başlamadan önce ve sonra bütün ayrıntıları irdeler ve sorgular, araştırma sonuçlarını değerlendirirken yapılmış olan yanlışlık ve yanılgıları açık bir şekilde belirterek kamuoyuna duyurur. Bilim insanı tarafsız ve bağımsız karar verebilir, gerektiğinde düşüncelerini mevcut anlayışla bağdaşıp bağdaşmayacağı konusunda açık, net ve özgürce ifade eden seçkin ve özel kişidir. Yani bilim insanlığı bir yaşam biçimidir
ENTELEKTÜEL SOSYOLOG OLABİLMEK
Bilim insanın özellikleri arasında en önemlisi entelektüelliktir. Entelektüel bir sosyolog gibi hissetmek ve davranmak, en azından zihinsel olarak gündelik hayatın bağlarından ve baskılarından uzaklaşmayı gerekli kılmaz. Entelektüel ve akademisyen ayrımının yapılabileceği bir sınırdır, bu sınır. Akademisyen sosyologlar, kurumlarca tutulabilir ancak hayal güçleri ve çalışmaları bu kurumlarla sınırlanmış bir hale geldiği takdirde sadece bir uzman ya da teknokrat haline gelecektir. Bireysel yaratılışları ne olursa olsun akademik sosyologların, sık sık kendilerini günümüz değer sistemine meydan okuma baskısı altında hissetmeleri gerekir. Topluma yabancılaşmak şu aşamada en sorunlu mevzu olarak gösterilebilir. Üniversiteler, Bourdieu’nün ileri sürdüğü gibi bir “fildişi kulesine” çevrilip toplumdan kopartılmamalıdır. Akademisyen sosyologlara yöneltilebilecek en büyük eleştiri/aşağılama, şüphesiz ki “gerçek dünyaya temas etmeyen seçkinci bir fildişi kule” dünyası içerisinde yer almış olmaları ile ilgili söylem olacaktır. Toplum, bu “fildişi kulelerin dünyası” çevresinde uluslararası ya da ulusal hakemli dergilerde yayınlanan metinlerle ilgilenmez, ilgilenemez. Devamı gelecek….
