Muş Alparslan Üniversitesi (MŞÜ) Fen Edebiyat Fakültesi Tarih bölümünden Doç. Dr. İrşad Sami Yuca ve Dr. Mehmet Salmazzem, TRT Kurdi sabah programına konuk oldu. TRT Muş Muhabiri Şahin Şahin´in konuğu olarak canlı yayın bağlantısıyla sabah programında Muş Alparslan Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih bölümünden Doç. Dr. İrşad Sami Yuca, Muş Alparslan Üniversitesi Külliyesinde ?Koğak? hakkında düzenledikleri programdan bahsetti. Bu tür çalışmalardaki amaçlarının Muş´un tarihine iz bırakan şahsiyetler ve Muş´un kadim kültür mekânların tanıtılması olduğunu dile getirdi. Daha önce yine Muş Alparslan Üniversitesinin katkılarıyla tarihi bir medrese ve kültür merkezi olan Mollakent hakkında benzer bir çalışma yaptıklarını ve çalışmanın sonunda ?Anadolu´da Kadim Bir Kültür ve Medrese Merkezi: Mollakent? ismiyle bir kitap yayınladıklarını ifade etti. Aynı şekilde üniversitemizin Bilimsel Araştırma Projeleri koordinatörlüğünde ve Dr. Mehmet Salmazzem´in yürütücülüğünde devam eden ?Koğak? hakkındaki projenin nihayetinde de bir kitap çalışmalarının olacağını söyledi.
?KOĞAK? GİBİ TARİHİ HÜVİYETİ OLAN YERLERİN TANINMASINA KATKI SUNUYOR
Koğak´ın 2008 yılında Alparslan 1 baraj suları altında kalmasıyla tarihi pek çok değerinin de kaybolduğunu dile getiren Yuca, bunların kayıt altına alınmamasının Muş´un tarihi zenginliği açısından bir kayıp olduğunu söyledi. Yaptıkları bu çalışmaların ?Koğak? gibi tarihi hüviyeti olan yerlerin tanınmasına katkı sunduğunu vurguladı.
Daha sonra söz alan Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Salmazzem öncelikle İslam medeniyetinin ilim ile olan ilişkisi hakkında bilgi vererek şunları kaydetti:
Yazılı ilmi gelenekten yoksun bir topluma gelen İslam dininin onlara ilk mesajının ilimle alakalı olması oldukça anlamlıdır. Nüzûl sırasına göre Kur´ân´ın ilk beş âyetinde iki kez ?oku? emri yer almakta, kalemle yazı yazmaktan ve bilgiden bahsedilmektedir. Bir çok yerde insanları, kendi varlığı, çevresindeki olaylar ve kainat hakkında düşünmeye davet eden Kur´ân bilgi sahibi olmayı üstünlük vesilesi kılmış, alimlerin bilinçli davranışlarının önemine vurgu yaparak onları gerçek manada Allah´a karşı gelmekten sakınanlar olarak nitelemiştir. Kur´ân ve hadislerdeki mesajlar bize İslam´ın ilme verdiği ehemmiyeti gösterdiği gibi bilgi temelli bir medeniyet inşa etme hedefinde olduğunun ilk işaretleri olarak görülebilir.
Hz. Peygamber´in kendisini Allah tarafından gönderilen bir muallim olarak tanıtması onun gönderildiği toplumun sosyal yapısında reform gerçekleştirmek için eğitim ve öğretimle işe başladığının bir göstergesidir.?
?YAPILAN ÇALIŞMALARA GÖRE KOĞAK´TAKİ MEZAR TAŞLARI SELÇUKLU VE AKKOYUNLU KÜLTÜRÜN İZLERİNİN TAŞIMAKTADIR?
Daha sonra sözü Koğak´a getiren Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Salmazzem, şunları söyledi; ?Koğak köyündeki Müslüman mezarlığında mezar taşları üzerinde bulunan kayıtlara istinaden köyün İslam ile tanışmasının takriben 800 yıl öncesine dayandığını söylemek mümkündür. Nitekim bu hususta yapılan çalışmalara göre Koğak´taki mezar taşları Selçuklu ve Akkoyunlu kültürün izlerinin taşımaktadır. Köyün vakfiyesinde bahsi geçen Şeyh Burahaneddin-i Koğakî´nin hicri 751 yılında köyün vakfiyesini kurduğu bilgisine dayanarak Koğak´ın takbriben 700 yıl öncesinden itibaren ilim ve irfan beldesi olduğu anlaşılmaktadır.
Cumhuriyet dönemine kadar daha çok vakıf arazilerinden gelen gelirle ayakta kalabilen ve yüzlerce talebe, müderris yetiştiren Koğak medresesi bölgedeki pek çok medrese gibi Rus işgali sırasında kapanmak zorunda kalmıştır. İşgalden ötürü Koğak halkının büyük çoğunluğu göç etmiştir. Göç sırasında Koğak köyünden birçok insan açlık, hastalık gibi nedenlerle hayatını kaybetmiştir. Fakat 1920´li yıllarda Koğak´ta medrese yeniden faaliyetlerine başlamıştır.
19. yüzyılda Koğak medresesinde Mele Resul-i Sipkî, Şeyh Mırad, Şeyh Mustafa ve Şeyh Fethullah-ı Verkansî gibi pek çok önemli isim müderrislik yapmıştır. Cumhuriyet döneminde ise Şeyh Maruf-i Koğakî, Mele Halil-i Koğakî, Mele Muhammed Sadık-i Tırtopî, Mele Resul-i Koğakî, Mele Şevket-i Koğakî ve Mele Sadeddin-i Lizî gibi pekçok isim müderrislik yapmıştır. Ayrıca Şeyh Halid-i Olekî, Şeyh Fehim-i Arvasî, Said Nursî, Sadreddin Yüksel gibi pek çok kişinin Koğak medresesinde eğitim gördüğünü dile getirdi.
Koğak medresesinde sarf ve nahiv ile alakalı sıra kitapları dışında tefsir, hadis ve fıkıh ile alaklaı pek çok eser okutulmuştur.?
