MUŞ’UN FOTOĞRAFI TÜİK VERİLERİYLE ÇEKİLDİ: GÖÇ, İŞSİZLİK VE DÜŞÜK GELİR ÖNE ÇIKTI
TÜİK Van Bölge Müdürlüğü’nün açıkladığı 2022–2024 verileri, Muş’ta nüfusun azaldığını, net göçün eksi verdiğini, işsizlik oranının yüksek seyrettiğini ve gelir düzeyinin Türkiye ortalamasının altında kaldığını ortaya koydu.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Van Bölge Müdürlüğü tarafından açıklanan ve TRB2 Bölgesi’ni kapsayan güncel istatistikler, Muş’un demografik, sosyal ve ekonomik yapısına ilişkin çarpıcı veriler ortaya koydu. 2022–2024 dönemini kapsayan veriler; nüfustan eğitime, sağlıktan işgücüne, tarımdan konut satışlarına kadar birçok başlıkta Muş’un mevcut durumunu gözler önüne serdi.
Nüfus azalıyor, kent göç vermeye devam ediyor
TÜİK verilerine göre Muş’un toplam nüfusu 2024 yılı itibarıyla düşüş eğilimini sürdürdü. Yıllık nüfus artış hızı binde eksi 19,1 olarak hesaplanırken, bu oran Muş’un Türkiye genelinde nüfus kaybı yaşayan iller arasında yer aldığını gösterdi. Son yıllarda artan göç hareketleri, ilin nüfus yapısındaki gerilemenin temel nedenleri arasında öne çıkıyor.
Nüfus yoğunluğu açısından bakıldığında Muş’ta kilometrekareye düşen kişi sayısı yaklaşık 45 olarak belirlendi. Bu değer, Türkiye ortalamasının oldukça altında kalırken, Muş’un yüzölçümüne kıyasla seyrek yerleşimli bir il olmaya devam ettiğini ortaya koydu.
Net göç eksi, gidenler gelenlerden fazla
2024 yılı göç verileri, Muş’un net göçte eksi verdiğini ortaya koydu. İlin aldığı göç miktarı, verdiği göçün gerisinde kaldı. Özellikle eğitim ve iş imkanlarının sınırlı olması, genç ve çalışma çağındaki nüfusun Muş’tan büyük şehirlere yönelmesine neden oluyor.
Göç eden nüfusun eğitim durumuna bakıldığında, ilkokul ve lise mezunlarının yanı sıra yüksekokul ve fakülte mezunlarının da önemli bir paya sahip olduğu görülüyor. Bu durum, Muş’un nitelikli insan kaynağını kaybettiğine işaret eden önemli göstergelerden biri olarak değerlendiriliyor.
Hanehalkı yapısı kalabalık
TÜİK’in 2024 verilerine göre Muş’ta ortalama hanehalkı büyüklüğü 4,20 kişi olarak hesaplandı. Bu oran Türkiye ortalamasının üzerinde yer alırken, Muş’ta geleneksel ve kalabalık aile yapısının büyük ölçüde korunduğunu gösterdi.
Eğitimde okuryazarlık artıyor, ortaöğretimde sorunlar sürüyor
Eğitim verileri, Muş’ta okuryazarlık oranının yükselişini sürdürdüğünü ortaya koydu. 2024 itibarıyla 6 yaş ve üzeri nüfusta okuryazarlık oranı yüzde 94,78 olarak açıklandı. İlkokul ve ortaokul düzeyinde net okullaşma oranları yüksek seyrederken, ortaöğretimde Türkiye ortalamasının altında kalan bir tablo dikkat çekti.
Öğretmen başına düşen öğrenci sayısı ilkokulda 17, ortaokulda 13, ortaöğretimde ise 11 olarak belirlendi. Derslik başına düşen öğrenci sayıları ise özellikle ortaöğretimde fiziki kapasite ihtiyacının sürdüğünü ortaya koydu.
Sağlıkta erişim var, yük fazla
Sağlık istatistiklerine göre Muş’ta hekim başına düşen kişi sayısı 840, hemşire başına düşen kişi sayısı ise 447 olarak açıklandı. Sağlık kurumlarında yatak başına düşen kişi sayısı 530 olurken, bu veriler sağlık hizmetlerine erişimin mümkün olduğunu ancak mevcut personelin ciddi bir nüfus yükü taşıdığını gösterdi.
Ölüm nedenleri incelendiğinde Muş’ta dolaşım sistemi hastalıkları ilk sırada yer alırken, bunu iyi huylu ve kötü huylu tümörler, solunum sistemi hastalıkları ve dışsal yaralanmalar izledi.
Doğurganlık yüksek, bebek ölüm hızı dikkat çekiyor
2024 yılı verilerine göre Muş’ta kaba doğum hızı binde 17,9 olarak hesaplandı. Bu oran Türkiye ortalamasının üzerinde yer alırken, ilin genç nüfus yapısını koruduğunu ortaya koydu. Bebek ölüm hızı ise binde 15,1 olarak kaydedildi.
İşsizlik yüksek, istihdam sınırlı
İşgücü istatistikleri, Muş’un en kırılgan alanlarından birinin istihdam olduğunu gösterdi. 2024 yılında işsizlik oranı yüzde 13,1 olarak açıklanırken, istihdam oranı yüzde 39,1’de kaldı. İşgücüne katılma oranı ise yüzde 45 olarak belirlendi.
İstihdam edilenlerin önemli bir bölümü tarım sektöründe yer alırken, hizmet sektörü ikinci sırada bulunuyor. Sanayinin istihdam içindeki payı ise sınırlı düzeyde kaldı.
Gelir düzeyi Türkiye ortalamasının altında
Kişi başına gayrisafi yurt içi hasıla 2024 yılında Muş’ta 230,3 bin TL olarak hesaplandı. Bu rakam Türkiye ortalamasının altında kalırken, Muş’un ekonomik gelişmişlik düzeyinin halen arzu edilen seviyeye ulaşmadığını gösterdi.
Tarım ve hayvancılık Muş’un bel kemiği
Tarım verilerine göre Muş’ta toplam tarım alanı 3 milyon 231 bin dekar, ekilen alan ise 3 milyon 125 bin dekar olarak açıklandı. Hayvancılıkta ise ilin güçlü konumunu koruduğu görülüyor. 2024 verilerine göre Muş’ta 242 bin büyükbaş, 1 milyon 158 bin küçükbaş hayvan bulunuyor.
Konut ve yaşam verileri
2025 yılının ilk 11 ayını kapsayan dönemde Muş’ta 3 bin 489 konut satışı gerçekleşti. Kişi başına günlük içme suyu tüketimi 335 litre olarak ölçülürken, kişi başına yıllık elektrik tüketimi ise bin 76 kWh seviyesinde kaldı.
