AHLAK KAVRAMI ÜZERİNE
Bedrettin KELEŞTİMUR
Ahlak sözlükte, “Huy, karakter, mizaç, tabiat” anlamlarına geliyor.
Allah’ın Resulü(sav) buyuruyorlar, “Ben güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim.”
İki Cihan Serveri ’nin ahlakı, “Kuran ahlakıdır…”
Ali Fuat Başgil ahlak hakkında şöyle der, “Herkesçe beğenilen asıl güzellik, ahlak güzelliğidir; çünkü ahlakı güzel insan her yaşta güzeldir.” Ahlakın tarifinde, ‘mizaç’ dedik, ‘yaradılış’ dedik
Ayet, “De ki; Herkes mizacına ve inancına göre amel eder. O halde kimin daha doğru yolda bulunduğunu Rabbiniz daha iyi bilir” (İsra Süresi, 84)
İnancımız ne diyor, “Her insan bir âlemdir”
İnsan, “Eşref’i Mahlûkattır” yani, “Yaratılanların en şereflisi…”
Ayet, “Muhakkak ki biz insanı ahsen-i takvimde yarattık” (Tin, 4)
Güzel ahlakıyla/ Kur’an ahlakıyla insan, “Alâ-yi illiyin” seviyesine çıkabiliyor.
Âlâ-yi İlliyin nedir; “Yücelerin en yücesi; en ileri nokta; cennetteki üstün makam”
Çirkin ahlakıyla da, “Esfel-i Sâfilin” seviyesine düşebiliyor.
Esfel-i Safilin nedir?
“Aşağıların aşağısı, sefillerin en sefili, cehennemin en derin azap mahalli…”
Güzel Ahlak, her hâlükârda “güzel bir sabırdır’
Güzel Ahlak, “Allah’a güvenmektir”
Güzel Ahlak, “Anaya ve Babaya itaattir”
Güzel Ahlak, “emin ve güvenilir olmaktır”
Güzel Ahlak, “verdiği sözde durmaktır”
Güzel Ahlak, “Doğruluktur, emanete ihanet etmemektir”
Güzel Ahlak, “Temiz olmaktır”
Güzel Ahlak, “Emr-i bil maruf, nehyi anil münkerdir”
Güzel Ahlak, “Yalan sözden, yalan yere şahitlik etmekten sakınmadır”
Güzel Ahlak, “Kibirlenmemektir”
Güzel Ahlak, “Allah için sevmek ve Allah için bugz etmektir”
Güzel Ahlak, “Affa sarılmak ve Cahillerden olmamaktır”
Güzel Ahlak, “ iftira atmamak; kötü sözden sakınmaktır”
Güzel Ahlak, “Allah’tan korkmak ve doğrularla beraber olmaktır”
Güzel Ahlak, “Zandan kaçınmaktır”
Güzel Ahlak, “Yetime kahretmemek ve onu azarlamamaktır”
Güzel Ahlak, “İnfak etmek; hayırda yarışmaktır”
Güzel Ahlak, “Bağışlayıcı olmak, öfkeleri yenmektir”
Güzel Ahlak, “İnsanlara karşı adil olmak, iyilikte bulunmaktır”
Güzel Ahlak, “İnsanları çekiştirmemek, alay etmemektir”
Güzel Ahlak, “İnsanlara Hakkı ve Sabrı tavsiye edendir”
Güzel Ahlak, “Kendisini ve ailesini ateşten koruyandır”
Güzel Ahlak, “Allah’tan korkmak ve doğrularla beraber olmaktır”
Güzel Ahlak, “Zulümden ve Zinadan kaçınmaktır”
Güzel Ahlak, “Gıybet etmemek, yalan söylememek ve iftira atmamaktır”
Güzel Ahlak, “Ayıpları ve gizli halleri araştırmamaktır”
Din nedir sorusuna, Allah’ın Resulü; “Din güzel ahlaktır” buyuruyorlar.
Hadis, “sizin imanca en güzeliniz, ahlakça en güzel olanınızdır”
Güzel Ahlak, davranış bakımından, ‘inceliktir, zarafettir, sadeliktir, nezakettir”
İnancımız, “yumuşak davranın” ve ‘sertlikten kaçının’ diyor!
Hadis, “İbadetlerin en kolayı, az konuşmak ve iyi huylu olmaktır”
Tatlı dil ve yumuşaklık, kızınca, öfkesini yenenler,
Güler yüzle selam vermek, güzel komşuluk etmek, halkın elindekine göz dikmemek,
Arkadaşına rahatlık vermek, insanlarla iyi geçinmek,
Lanet etmemek, müstehcen konuşmamak, iffetli davranmak,
Akıllı, basiretli, uyanık olmak, acele etmemek,
Merhametli ve şefkatli olmak, ikram ve izzet sahibi olmak,
Ev/Hane halkına karşı iyi davranmak, haramlardan korunmak, Sıla-i Rahim yapmak…
Aklımız, fikrimiz, zikrimiz velhasıl hayatımız bu kavram üzerinde; ‘İnşa edilmelidir…’
Bir saat gibi kurulmalıdır...
Ne diyoruz, “Hicabın, sevda da adı naz olur”
Hicap sözlükte, “utanma, sıkılmadır” Sevgide ki nazar/ veya bakışta; “edep…” vardır!
Buradaki incelik, zarafet ne kadar alımlı değil mi?
Ahlak, “Dil’de, İş’te, Fikir’de, bilumum güzelliklerdir…
Bütün arzumuz nedir?
Özlemini çektiğimiz, “Yüksek bir Adalet, Yüksek bir İlim, Yüksek bir Moral ve Yüksek bir Ahlaktan oluşan…” hayat felsefesine sahip olmaktır!
AHLAK
Ahlak, iki hece, beş harf
Edep perdesi ince zarf
Ruhumda, en dokunaklı sarf
Ey vakarım, zarafetim...
Bırakma beni ne olur?
Yükselmek, ne güzel marifet
Edep ile ahlakı tarif et!
ERDEMLİ İNSAN
Erdemli insan kimlerdir, sorarım?
Adil yüzlü gönüllerde ararım!
Dürüst, güvenli hem de hamiyetli
Eli açık gönüllerde tararım
Varlıkta, yoklukta da haysiyetli
Sabır yüklü gönüllerde görürüm
Her haliyle de vakarlı nazarlar
Huzur verir, içimizde gezerler
EY HAMİYET
Hamiyetli, gönül ereni insan
Âşıkım istiklâle, bayrağına
Merhamet bağıyla dileğim, ihsan
İstemem na mahrem eli toprağına
Yitiğim ilim, odağında irfan
Ehli marifet nimettir bağına
Taşır aklında, fikrinde ihlası…
EY AKIL..
Ey akıl, Ey i’zan;
İşte terazi, işte mizan…
Sessiz bir çığlığın ritminde,
Gün döner, sabır niyazında…
Ses verir, vicdan hatminde…
Oruçlu günlerle kanatlanır,
Kâinat cennet misali,
Bir ırmak duruluğunda…
ÂLEME
Kini, nefreti, öfkeyi yen de gel
Sevgiyi harman edelim âleme
Gönül iklimini bürüyen de gel
Şefkati sancak edelim âleme
Barışla, sulhla yol yürüyen de gel
İhsanı, nispet edelim âleme
GEL GAYRİ
Gül ikram eden yüzünle gel gayri
Seher vakti nur yağarmış semadan
Ağarmış gün yüzüne çık gayri
Kelamla, sözü sohbeti dem eyle
Geliniz! Senliği, benliği yıkalım
Biz olalım... Birlik ateşini yakalım
Birlikte yüce dilekte olalım
Deryalara zaferlere akalım
