Yolsuzluk başka bir deyişle kamu yetkisinin özel çıkarlar için kötüye kullanılması demektir. Ancak yolsuzluk, sadece kamuda değil özel sektörde de olmaktadır. Ayrıca yolsuzluk çok çeşitlidir. Hani derler ya, bunun bin bir çeşidi vardır. Aynen yolsuzluk da öyledir. Bin bir hatta milyonlarca yolsuzluk türü vardır.
Günümüz dünyasının huzurunu alt üst eden başlıca yolsuzluk türleri; rüşvet, adam kayırma, zimmet (üzerine geçirme), ihtilas (aşırma), irtikap (yiyicilik, hilecilik, yalancılık), sahtecilik, dolandırıcılık, haksız kazanç, kaçakçılık, görev ve yetkiyi kötüye kullanma, ihaleye fesat karıştırmak, usulsüz atama ve tayin, haksız rekabet, kayırmacılık, spekülasyon (vurgunculuk), manipülasyon (İnsanları kendi bilgileri dışında veya istemedikleri hâlde etkileme veya yönlendirme), vergi kaçırmak gibi çok çeşitleri vardır. Öte yandan hasta olduğu iddiasıyla izin alan bir kamu görevlisinin tatile gitmesi, bir başbakan veya bakanın doğduğu kasabaya programda olmadığı halde yatırım yapılması, milletvekilinin doğduğu memlekete bayram ziyaretine gidişinde devletten yolluk ve yevmiye alması da yolsuzluktur.
İster süte su katmak olsun, isterse ihaleye fesat karıştırmak olsun, günümüzde yolsuzluk, hayatın her alanını kapsayan bir olgu haline gelmiştir. Yolsuzluğun en önemli çeşidi, rüşvettir. Rüşvet; yaptırılmak istenen bir işte, yasa dışı kolaylık ve çabukluk sağlanması için bir kimseye mal veya para olarak sağlanan çıkardır. Kamuda rüşvet; Bir kamu görevlisinin konumunu kötüye kullanarak, yapması gereken bir işi yapmamak ya da yapmaması gereken bir işi yapmak için kendisine ya da başkalarına para, hediye veya başka bir ad altında menfaat sağlamasıdır. Rüşvet vermek; bir görevliye bir işi yaptırmak için para veya mal vermektir. Rüşvet yemek ise; bir işi yapmak için birinden rüşvet almaktır. Rüşveti verende, alanda yolsuzluk yapmış demektir. Yolsuzlukta, kamu gücü kullanımının sadece bir kişinin çıkarı için olduğu gibi, bir partinin, bir sınıfın, aşiretin, dostların, ailenin menfaati de söz konusu olabilir. Özellikle demokrasinin yerleşmediği ülkelerde yolsuzluk olayları aile veya bir sınıfın çıkarları için yapılmaktadır.
Yolsuzluk, bir kamu görevlisine ya da özel sektördeki sorumlu yetkiliye, sahip olduğu kuruma karşı ihanet etme imkânı sunar. Rüşvet alan, sunulan rüşveti, doğrudan açıkça isteyebileceği gibi, edilgen (pasif) biçimde “istemem, yan cebime koy” şeklinde de alabilir. Ancak her iki durumda da sonuç değişmez.
Yolsuzluğun en önemli nedeni ise namuslu kazancın insanların beklentisine ve ihtiyacına yetmeyecek kadar azalmış olmasıdır. Yüksek enflasyon, işsizlik, fırsat eşitsizliği, yüksek vergi oranları, yolsuzluk cezalarının az olması insanları namuslu kazançtan uzaklaştırmakta. Bu şartlar altında haksız kazanç sağlayanın akıllı ve işini bilen olduğu, hakkı ve namusuyla kazananın ise “aptal” kabul edildiği bir hale gelmiş.
