Kamu gücünün özel çıkarlar amacıyla kötüye kullanılması olarak tanımlanabilen yolsuzluk, insanların ve devletlerin tarihi kadar eskiye dayanmaktadır. İnsanın yaşadığı her yer ve zamanda görülebilen yolsuzluk, sosyal sistemlerin bozulduğu çöküş ve gerileme dönemleri ile çıkış ve yükselme dönemlerinin başında ve bir ekonomik sistemden diğerine geçişte kendini daha çok hissettirmiştir. Çöküş ve gerileme dönemlerinde sistemin işleyişi, kurumların fonksiyonlarını yitirmesi ve değer yargılarındaki bozulmaların yolsuzluklara zemin hazırladığı gözlenmiştir.
Devletin ereği; vatandaşların huzur ve güven içinde yaşamalarını sağlamaktır. Bunu temin için devlet; kişilerin birbiri ve devletle olan ilişkilerini düzenleyen kurallar koyar. İhlali halinde de yasayla düzenlenmiş yaptırım gücünü kullanır. Konulan bu kurallara uymama; yasaya, yönteme aykırı iş yapma eylemine yolsuzluk; devletin yaptırım gücünü kullanarak kişilerin bu kurallara uymasını sağlamaya yönelik faaliyetlere ise yolsuzlukla mücadele denmektedir.
Ülkemizde; yolsuzlukların çoğaldığı, devlete zarar verir hale geldiği buna karşın devletin yaptırım gücünü yeterince kullanamadığı konusunda toplumun her kesimi düşünce birliği içindedir. Toplumda yolsuzlukla mücadele istemi yükselmekte, mücadele etmesi gerekenler ise ne yapacaklarını bilmemekte ya da niyetleri yok öyle görünmek istemektedirler. Çünkü bu mücadele hep söylemde kalmakta uygulamaya geçirilememektedir.
İnsanlar niçin yolsuzluk yaparlar ya da yolsuzluğa karışırlar? Yolsuzluk karşısında devletin yaptırım gücü çalışabiliyor mu? Bu iki konu birbiriyle iç içe girmiş; biri diğerinin sonucu, diğeri ise sonucun nedenidir.
Kişinin yolsuzluk yapması ya da yolsuzluğa karışmasının çeşitli nedenleri vardır. Ancak en önemli neden, kişi işlemiş olduğu bir suç nedeniyle ceza görmeyeceğini ya da az bir ceza ile kurtulacağını düşünüyorsa, yapacağı yolsuzluk eyleminin kendisine sağlayacağı yarar ile alacağı cezayı karşılaştırarak bir karar verir. İşte kişileri yolsuzluğa teşvik eden ya da yolsuzlukları önleyen bu düşüncedir. Kişi bu düşünceyi içinde yaşadığı toplum ve olaylardan alır.
Kişi işlediği suçun cezasız kalacağını ya da az bir ceza ile kurtulacağını, hele bir de bir süre sonra af çıkabileceğini düşünürse suç işlemekte hiç tereddüt etmez. Bunun yanında yolsuzluğa karışsa bile, kendisinin korunup kollanacağı soruşturmaya uğramayacağı düşüncesini de taşırsa yolsuzluk yapmaktan asla çekinmez.
Bu olumsuz sonucu doğuran neden ise aslında, devletin yolsuzlukları önleme konusunda yaptırım gücünü yeterince kullanmamasıdır.
