Kamu ihalelerinde kullanılan birim fiyatlar, kalkınmamızın itici gücü olan inşaat sektörünün hizmetine göre her yılın başında, Ülke genelinde fiyat araştırmaları yapılarak, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Heyeti tarafından hazırlanır. Kamu kurum ve kuruluşları da ihaleye çıkacakları yapım işlerinin yaklaşık maliyetlerini bu birim fiyatlarına göre hazırlarlar. Birim fiyat analizinde; Malzeme piyasa birim fiyatı, İşçilik saat ücreti,%25 Müteahhit karı ve genel giderler ve fen ve sanat kaidelerine göre yapım tarifi olmak üzere belirlenmiştir.
Kamu ihalelerinde müteahhitler ihaleye teklif verme sürecinde; ihale dokümanında ki Proje, detay ve şartnamelere göre metraj yapılarak, inşaatın imalatı bünyesinde bulunan her kalem için, malzeme miktarı tespiti yaparlar. Miktarı tespit edilen her inşaat kalemini araştırarak, piyasa fiyatlarını tespit eder. Tespit ettiği her inşaat kalemini, araştırılan piyasa fiyatı ile değerlendirilerek maliyeti hesaplar. Yapılan maliyet hesabına genel giderleri ve karını ilave ederek, ihaleye teklif verir.
Anahtar teslimi götürü bedel ihale süreci bundan ibarettir. Yani İhaleye iştirak eden yüklenici yapacağı tenzilatı kendi hesapladığı yaklaşık maliyet üzerinden yapar. Burada dikkat edilmesi gereken husus, birim fiyat analizinde yaklaşık maliyete eklenen %25 Müteahhit Karı Ve Genel Giderler. Bilenler zaten biliyor ancak bilmeyenler için dilim döndüğünce anlatmaya çalışayım. Örneğin yaklaşık maliyeti 2.000.000 TL olan bir yapım işinde %25 tenzilat yapan yükleniciye iş 1.500.000 TL’ye ihale edilmiş olsun.
Şimdi birim fiyat analizinde ki %25 Müteahhit Karı Ve Genel Giderlere bakalım;
1-SGK Gideri (1.500.000 TL x % 6,75 x %38,5) = 38.981,25 TL
2-Vergi Tevkifatı2/10 (KDV) = 54.000,00 TL
3-KİK Payı (1.500.000 TL x%0,05) = 750,00 TL
4-Damga vergisi (Binde 9,48) (Sözleşme) = 14.220,00 TL
5-Karar pulu (Binde 5,69) (Sözleşme) = 8.535,00 TL
6-Şantiye ve ihale aşaması giderleri yaklaşık %5 =75.000,00 TL
7-Stopaj %3 (yıllara sari İşlerde) = 45.000,00 TL
8- Ödemelerde Damga Vergisi Kesintisi (Binde 9,48) = 14.220,00 TL
Yukarıda görüleceği üzere, %25 tenzilat yapılarak 1.500.000 TL ye ihale edilen bir işte devlete ödenen ve Şantiye ile ihale aşaması giderlerinin tutarı yaklaşık 250.705 TL’dir. Bu da yaklaşık maliyeti 2.000.000 TL olan bir yapım işi için %25 tenzilat yaparak üzerine ihale edilen yüklenicinin eline 1.250.000 TL geçeceği ve bu işi bu para ile bitirmesi gerektiği anlamına geldiği gibi, işi ne kadar da sağlıklı yapacağını da göstermektedir. Ve bu yaklaşık maliyet esas alındığında, asıl tenzilatın yaklaşık %37,5 olduğu anlamına gelmektedir.
Hal ve durum böyle iken; Merkez ve İlçe Köylere Hizmet Götürme Birliklerinde cereyan ettiği iddia edilen “şu kırımdan aşağı vermiyorum” sebebiyle ihale iptallerinin sebebi ne? Oysaki ihale usulünde, yüzde şu kadar kırım yapacaksın diye bir kayıt veya kural yoktur. Zaten ihale doküman bedeline, rekabeti engelleyecek şekilde 2.000 TL, 5.000 TL ve 10.000 TL gibi astronomik rakamlar koyarak ihaleye iştirak eden Müteahhit sayısını azalttınız. Bari verilen tekliflere müdahale etmeyin ki kamu yapılarımız sağlıklı yapılsın.
Önceden uyarmıştık, dedik ki işler Neden İl Özel İdaresinde Yapılmıyor? Aslında ihaleyi yapan KÖYDES‘leri değil, ihaleleri kurumda yapmayarak KÖYDES’lere gönderenlerin sorgulanması gerekir. Bence bu olayların tek sebebi onlar. Bugün ki tabloya bakıyorsunuz benzer işler hep farklı farklı fiyatlara gidiyor. Örneğin Malazgirt’te yaklaşık maliyeti 10 Milyon olan iş % 8 tenzilata ihale edilirken, Korkut’taki yaklaşık maliyeti 4 Milyon olan iş %42 tenzilata ihale edildi. Belki sizin önerdiğiniz tekliflerle iş yapanlar olabilir. Ama nasıl yapar? Sağlıksız yapı ya da karşılıksız çekler, sigorta borcu, vergi borcu, esnaf ve işçiler perişan!... Ya da Sungu’da yapılan okul gibi yapılır ardından kontrollerinden tutun kabul heyetine kadar herkes hakkında soruşturma açılır, yapılarımız da Allah’a emanet olur.
Sadece Sungu mu? Başka Sungu’lar Yok mu? Oysaki Muş, tamamına yakını 1. Derece Deprem Bölgesinde. Bu nedenle karar verirken çok iyi düşünmek gerekiyor. Çünkü o yapılarda çocuklarımız okuyacak. Hangisi doğru hangisi yanlış onu iş bitimlerinde göreceğiz mutlaka fakat yüksek tenzilatla yapılan Sungu örneği şimdiden kara kara düşündürmeye yetiyor da artıyor bile...
Zaten kısa olan inşaat sezonumuzda iyisi mi bırakalım kalkınmamızın lokomotifi İnşaat sektörü yürüsün, okullarımız bir an önce sağlıklı bir şekilde yapılsın, esnaf ve işçiler perişan olmasın, müteahhitlerimiz zarar etmesinler, vergilerini ödesinler ki güzelim ülkem kalkınsın…
