Son zamanlarda Muş’ta; Muş Valiliği Merkez İlçe Köylere Hizmet Götürme Birliği ve İlçe Köylere Hizmet Götürme Birlikleri tarafından ihaleye çıkılan ihalelerde doküman bedelinin yüksek tutulduğu ve bu sebeple katılımın düşük olduğu konusunda şikâyetlerin ardı arkası kesilmiyor. Bu idareler “İhale Doküman Bedelinin’’ tespiti konusundaki; 4734 Sayılı Devlet İhale Kanununun, 28. ve 5. maddelerini, Yapım İşleri Uygulama Yönetmeliklerinin 5. ve 26. Maddeleri ile Kamu İhale Genel Tebliğinin, 15.1maddesini bilerek veya bilmeyerek ihlal etmekteler.
Şöyle ki: 4734 sayılı kamu ihale kanunu, İhale ve ön yeterlik dokümanının verilmesi; Madde 28- İhale ve ön yeterlik dokümanı idarede bedelsiz görülebilir. Ancak, ön yeterlik veya ihaleye katılmak isteyen isteklilerin bu dokümanı satın almaları zorunludur. Doküman bedeli, basım maliyetini aşmayacak ve rekabeti engellemeyecek şekilde idarelerce tespit edilir.
Madde 5- İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. B-)Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği, İhale ve ön yeterlik dokümanının görülmesi ve satın alınması;
Madde 26 – (1) İdare tarafından hazırlanan ve her sayfası onaylanan ön yeterlik dokümanı ile ihale dokümanı idarenin ilanda belirtilen adresi ile yayımlanmışsa resmi internet sayfasında bedelsiz olarak görülebilir. Ön yeterliğe veya ihaleye katılmak isteyenlerin bu dokümanın idarece her sayfası onaylanmış örneklerini satın almaları zorunludur. Ancak, Kurum tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde gerekli güvenlik önlemlerinin idarece alınması kaydıyla, dokümanın “(CD)” ortamına aktarılmış kopyaların satılması mümkündür.
(2) Dokümanın, basım maliyetini aşmayacak ve rekabeti engellemeyecek bir bedelle satılması zorunlu olup, bu dokümanın satış hakkı yalnız idareye aittir. Dokümanın basım maliyetinin tespitine ilişkin belge ve bilgileri içeren bir tutanak düzenlenerek ihale işlem dosyasında muhafaza edilir. İdare, dokümanın satışına ilişkin olarak bağış, yardım veya başka her ne ad altında olursa olsun ek bir ücret talep edemez. Doküman bedelinin idarenin bütçesi dışında vakıf, sandık, dernek, birlik gibi kuruluşların hesabına yatırılması istenemez’’
Madde 4–(1) İdareler, yapacakları ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.’’
Madde 15-Dokümana ilişkin hususlarda ise, 15.1. Dokümanın basım maliyeti;4734 sayılı Kanunun 28 inci maddesinde, doküman bedelinin basım maliyetini aşmayacak ve rekabeti engellemeyecek şekilde belirleneceği açıkça belirtilmiştir. İhale Uygulama Yönetmeliklerinin “İhale İşlem Dosyası” başlıklı maddeleri uyarınca, doküman bedelinin ve dolayısıyla basım maliyetinin tespitine ilişkin bilgi ve belgeler ile dokümanın posta yoluyla satın alınması öngörülmüşse posta maliyetinin hesaplanmasına yönelik bilgi ve belgeleri içeren tutanağa ihale işlem dosyası içinde yer verilmesi gerekmektedir. Buna göre, doküman bedeli belirlenirken, basım maliyeti olarak sadece hazırlanan dokümanın basımı ve çoğaltılmasına ilişkin giderler göz önüne alınabilecektir. Bu nedenle, dokümanın basımı ve çoğaltılması sırasında gerçekleşmeyen giderler ve ilan bedeli gibi basım maliyetine ilişkin olmayan diğer giderlerin doküman bedelinin belirlenmesinde dikkate alınması mümkün bulunmamaktadır” denmektedir.
Projelerin ozalitinin çekilmiş olması durumunda dahi bir ihalenin (CD) ortamındaki doküman bedeli 500 TL’yi geçmez. Oysa Muş ve İlçe Köylere Hizmet Birlikleri, ihale konusu yapım işinin büyüklüğüne göre, 1.500, 2.000, 2.500 ve hatta 10.000 TL gibi astronomik fiyatlarla satmaktadır.
Örnek;
1-Muş Merkez İlçe Köylere Hizmet Götürme Birliği tarafından ihaleye çıkılan, Güzeltepe 19 Derslikli O.Okulu +Çevre Düzenlemesi Yapım İşi için: 2.500 TL
2-Hasköy İlçe Köylere Hizmet Götürme Birliği tarafından ihaleye çıkılan; Hasköy İlçesi Eşmepınar Köyü Ek–12 Derslik + Isı Merkez Binası+Çevre Düzenlemesi Yapım İşi için: 2.000 TL,
3-Hasköy İlçesi Gökyazı Köyü Ek–12 Derslik + Isı Merkez Binası+Çevre Düzenlemesi Yapım İşi için: 2.000 TL
4- Malazgirt Köylere Hizmet Götürme Birliği tarafından ihaleye çıkılan; Anadolu Lisesi 24 Derslikli Eğitim Binası + 300 Kişilik Öğrenci Pansiyonu + Spor Salonu ve Çevre Düzenleme İnşaatı İşi için:10.000 TL.
Bir tedbir alınmazsa öyle görülüyor ki bu sezon bu örnekleri daha da çoğaltacağız. Bu Birlikler, bu uygulama ile kendi yönetmeliklerinin 5.maddesindeki hükümleri çiğnemektedirler. Kamu ihalelerin de, temel esas, saydamlık, rekabet ve eşit muameleyi sağlamaktır. Kıt olan kamu kaynaklarının en etkin ve verimli bir şekilde kullanılması tüm kamu görevlilerinin görevi ve sorumluluğudur. Öyle ise, ihalelere katılımı azaltan ve rekabet ortamını yok eden Köylere Hizmet Götürme Birliği`nin bu tutumu hangi gerekçe ile açıklanabilir? Muş ve İlçe Köylere Hizmet Birlikleri, İhale Yönetmeliğinin hangi maddesine göre bu bedelleri tespit etmişler?
Yasa hükümlerini ihlal eden idarelerin, Kamu İhale Yasasına, yönetmelik hükümlerine ve Kamu İhale Genel Tebliğine uymaları gerektiği bir zorunluluktur. Aksi, ilgili yasa hükümlerini ihlal etmektir. İhale dokümanlarının satış bedelinin astronomik olarak belirlenmesi, bu tür ihalelere iştirak edecek istekli sayısını azaltır. Bu da ihalede rekabet ilkesinin ihlal edildiği anlamını taşır.
Sonuç Olarak belirtmeye çalıştığım, Kamu İhale Kanunu, Yönetmelik ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerinden özetle, İhale doküman bedeli, basım maliyetini aşmayacak, İhale dokümanı rekabeti engelleyecek bir bedelle satılmayacak, İhale dokumanı bedeli belirlenirken, basım maliyeti olarak sadece hazırlanan dokümanın basımı ve çoğaltılmasına ilişkin giderler göz önüne alınabilecektir.
Umarım çiçeği burnunda sayın valimiz Vedat Büyükersoy tarafından gereği yapılarak, Muşlu müteahhitlerin bu sıkıntısı en kısa sürede giderilir…
